ลูกโท๊ะ สรรพคุณ

ลูกโท๊ะ สรรพคุณ ประโยชน์ก้นถ้วยใหญ่

โทะหรือทุ ก้นถ้วยใหญ่ หรือพรวดหรือพรวดกินลูก
ชื่อวิทยาศาสตร์: Rhodomyrtus tomentosa
ชื่อพ้อง : Rhodomyrtus tomentosa (Ait.) Wight, R.paviflora Alston
ถิ่นกำเนิด : Tropical Asia
ชื่อพื้นเมือง:อังกฤษ Downy myrtle, Rose myrtle, Hill goosbery
:อินโดเนเซีย Kemunting, Harendong sabrang
:มาเลเซีย Kemunting karammunting
:กัมพูชา Puech sragan
:เวียตนาม sim
ส่วนประเทศไทย เรียก โทะ (ทางภาคใต้) พรวด(ตราด) พรวดกินลูก (ปราจีนบุรี)
โทะ เป็นไม้ป่าที่ขึ้นเองตามธรรมชาติและทำการเพาะปลูกได้ มีแหล่งกำเนิดแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์ อยู่ในแถบเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ในอินเดีย ศรีลังกา และทางตอนใต้ของจีน จะพบน้อยมากนอกเขพพื้นที่เหล่านี้ เป็นที่น่าสังเกตคือ โทะ จะขึ้นในเขตภูมิประเทศที่ติดทะเล เขตภูมิอากาศตั้งแต่โซนร้อน (Tropic) ไปจนถึงแบบกึ่งโซนร้อน (Subtropic)

เป็นพืชในวงศ์ Myrtaceae กิ่งอ่อนและยอดอ่อนมีขนสีขาว ใบเดี่ยว ไม่ผลัดใบ ใบอ่อนและดอกมีผงรังแคสีขาวหรือเหลืองปกคลุม ใบเหนียวคล้ายหนัง ผิวใบด้านบนเป็นมัน ผิวใบด้านล่างมีผงรังแค เส้นใบนูน ดอกช่อ ออกตามง่ามใบ สีม่วงแกมชมพู ดอกแก่สีขาว ผลเดี่ยว กลม กลีบเลี้ยงติดทน ผลสดแบบมีเนื้อหลายเมล็ด สีดำแกมม่วง มีผงรังแคปกคลุม รสหวาน มีเมล็ดมาก ผลแก่สีม่วงคล้ำถึงดำ แบ่งเป็น 2 พันธุ์ คือ
var. tomentosa พบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และจีนตอนใต้ มีผงรังแคสีขาวปกคลุม
var. parviflora พบในอินเดียและศรีลังกา ใบมีผงรังแคสีครีมหรือสีเหลืองปกคลุม

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ไม้พุ่มหรือไม้ต้น  สูง 1-4 เมตร ทรงพุ่มกลม เปลือกลอกเป็นแผ่นบางๆ กิ่งอ่อนยอดอ่อน แผ่นใบด้านล่าง ก้านใบ ช่อดอก ก้านดอก กลีบเลี้ยง กลีบดอกด้านนอก และผล มีขนสั้นหนานุ่มสีเทา ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามกัน แผ่นใบรูปรีถึงรูปขอบขนาน กว้าง 3-5 เซนติเมตร ยาว 5-10 เซนติเมตร ผิวใบด้านบนเกลี้ยง ผิวใบด้านล่างมีขนสีขาวเป็นปุย ปลายใบทู่ โคนใบสอบ ขอบเรียบม้วนลงเล็กน้อย มีเส้นใบสามเส้นจากโคนจรดปลายใบ ก้านใบยาว 5 มิลลิเมตร แผ่นใบค่อนข้างหนา เส้นแขนงใบข้างละ 1 เส้น ออกจากโคน เรียงโค้งจรดกันเป็นเส้นขอบใบ ดอกออกเดี่ยว หรือช่อกระจุกซ้อน ออกที่ซอกใบหรือปลายกิ่ง ก้านช่อยาวประมาณ 1-2 ซม. ก้านดอกยาวประมาณ 1.5 ซม. กลีบดอก มี 5 กลีบ สีม่วงแกมชมพู ดอกแก่สีขาว กลีบรูปไข่กลับเกือบกลม ยาว 1.5-2 ซม. เส้นผ่านศูนย์กลางดอก 3-4 เซนติเมตร ฐานรองดอกรูปถ้วย รังไข่อยู่ใต้วงกลีบ เกสรเพศผู้มีจำนวนมาก ก้านชูอับเรณูสีแดง ยาว 0.7-1 ซม. อับเรณูปลายมีต่อมขนาดเล็ก ก้านเกสรเพศเมียยาว 1-1.5 ซม. โคนกลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นรูปกรวย ยาวประมาณ 1 ซม. ปลายแยกเป็น 5 แฉก กลีบยาวประมาณ 6 มม. สองกลีบในยาวกว่ากลีบนอกเล็กน้อย ปลายกลีบมน ติดทน ผลสดสีเขียวด้านๆ เมื่อแก่สีม่วงคล้ำถึงดำ รูปกลมแกมรี หรือเกือบกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 1-1.5 เซนติเมตร มีขนสั้นๆ หนานุ่มสีเทาปกคลุม กลีบเลี้ยงติดทน เนื้อผลสุกสีม่วง นุ่ม หวาน มีเมล็ดมาก เมล็ดสีน้ำตาล รูปไต กว้าง 2 มิลลิเมตร ยาวประมาณ 3 มิลลิเมตร มีปุ่มกระจาย พบตามบริเวณดินทราย และบริเวณป่าพรุ ตั้งแต่ระดับต่ำจนถึงระดับความสูงประมาณ 1,300 เมตร  ออกดอกราวเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคมและติดผลราวเดือนพฤษภาคมถึงกรกฎาคม

การใช้ประโยชน์ 
ไม้ใช้ทำเครื่องมือประมง ผลรับประทานได้เมื่อดิบรสฝาด สุกจัดรสหวาน หรือเป็นอาหารนก บางพื้นที่ใช้ทำแยมและเยลลี ในมาเลเซียใช้ผลแก้ท้องเสียและปวดท้อง ในอินโดนีเซียใช้ใบตำละเอียด พอกรักษาแผล ยางเหนียวจากเนื้อไม้สีดำ ใช้ทาฟันและคิ้วให้ดำ ในชวาใช้เป็นไม้ประดับ ผล นอกจากจะใช้รับประทานได้แล้ว ยังมีสรรพคุณทางยา ในมาเลเซีย ใช้รักษาโรคบิดและโรคท้องร่วง ใช้รากและใบโทะ ต้มเป็นยารักษาอาการแสบยอดอกจากกรดไหลย้อน

ในอินโดเนเซีย ใช้รากและใบต้มแก้ท้องร่วงและปวดท้องและใช้หลังสตรีคลอดบุตร

สรรพคุณทางยา ตำรายาไทย ทั้งต้น ต้มน้ำดื่มบำรุงเลือด ผลสุก มีรสหวานรับประทานได้ ประเทศจีน รากและใบ รักษาอาการกระเพาะอาหารอักเสบเฉียบพลัน และเรื้อรัง อาหารไม่ย่อย ตับอักเสบ ประเทศจีนและฮ่องกง ใช้ ราก รักษาเลือดออกจากมดลูกในหญิงหลังคลอด ผลลูกโท๊ะ รักษาโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์ ประเทศจีนและมาเลเซีย ราก ต้มกินเป็นยารักษาอาการปวดหลัง ปวดข้อ ปวดเอว รักษาการติดเชื้อที่ผิวหนัง หรือผิวหนังพุพอง ใบ ใช้ตำแปะฝี ยาต้มจากใบ ใช้ทำความสะอาดแผล เพื่อฆ่าเชื้อโรค ประเทศมาเลเซียใช้ ราก ใบ เป็นยาต้มรักษาอาการท้องเสีย แก้อาการแสบยอดอกจากกรดไหลย้อน

สรรพคุณของโทะ
ตำรายาไทยจะใช้ทั้งต้นนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาบำรุงโลหิต (ทั้งต้น)
ผลใช้เป็นยารักษาโรคโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์ ในมาเลเซียจะใช้เป็นยารักษาโรคบิด ท้องร่วง ท้องเสีย และปวดท้อง (ผล)
ในประเทศมาเลเซียจะใช้รากและใบโทะ เป็นยาต้มรักษาอาการท้องเสีย แก้อาการแสบยอดอกจากกรดไหลย้อนแก้ท้องร่วงและปวดท้อง และใช้หลังสตรีคลอดบุตร (รากและใบ)
ในประเทศจีนจะใช้รากและใบโทะเป็นยารักษาอาการกระเพาะอาหารอักเสบเฉียบพลันและเรื้อรัง ใช้เป็นยาแก้อาการอาหารไม่ย่อย และตับอักเสบ (รากและใบ)
ในประเทศจีนและฮ่องกงจะใช้รากโทะเป็นยารักษาเลือดออกจากมดลูกในหญิงหลังคลอด (ราก)
ใบใช้ตำแปะฝี ยาต้มจากใบใช้ทำความสะอาดแผล เพื่อฆ่าเชื้อโรค ส่วนในอินโดนีเซียจะนำใบมาตำให้ละเอียด ใช้เป็นยาพอกรักษาแผล (ใบ)
ที่ประเทศจีนและมาเลเซียจะใช้ราก นำมาต้มกินเป็นยารักษาอาการปวดหลัง ปวดเอว ปวดข้อ และรักษาการติดเชื้อที่ผิวหนังหรือผิวหนังพุพอง (ราก)

อ้างอิง จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี  ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.  “ก้นถ้วยใหญ่” http://www.phargarden.com/