ผักโขมหนาม สรรพคุณ

ผักโขมหนาม สรรพคุณ ประโยชน์ของผักโขมหนาม

ผักโขมหนาม รสและสรรพคุณในตำรายา ทั้งต้น รสขมเฝื่อนเย็น ขับปัสสาวะ แก้ตกเลือด แน่นท้อง และขับน้ำนม ใช้ต้นแห้งหรือต้นสดต้มเอาน้ำดื่มแก้อาการเจ็บคอ แก้บิดถ่ายเป็นเลือด นิ่วในถุงน้ำดี ใช้ภายนอกโขลกพอกหรือชะล้างหรือเผาเป็นเถ้าหรือเป็นผงโรย ฝี แผลงูกัด บวม อักเสบ แก้ลมพิษ ราก รสเฝื่อนเย็น รับประทานแก้ช้ำใน แก้ไข้ ระงับความร้อน แก้เด็กลิ้นเป็นฝ้าละออง เผาไฟพอดำ ๆ จี้หัวฝี ดูดฝีให้แตก แก้ตกเลือด เป็นยาขับน้ำนม แก้เบื่ออาหาร ใช้ภายนอกแก้ฝี แก้กลาก

ผักโขมหนาม ชื่อท้องถิ่นในภาคใต้เรียกว่า ผักโหมหนาม , แม่ฮ่องสอน และกะเหรี่ยง เรียกว่า กะเหม่อลอมี แม่ล้อกู่ , เขมรเรียกว่า ปะตี ส่วนภาคกลางจะเรียกว่า ผักขมสวน เป็นพืชล้มลุก ในตำรายาไทย จะใช้ทั้งต้น ใบ และราก

ชื่อวิทยาศาสตร์ Amaranthus spinosus L.
ชื่อวงศ์ AMARANTHACEAE
ชื่ออื่น บะโด่(ลั้วะ), ด่อเร่น(ปะหล่อง), ผักโขมหนาม(คนเมือง) ผักโหมหนาม กะเหม่อลอมี แม่ล้อกู่ ผักขมสวน

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ต้น เป็นพรรณไม้ล้มลุก ที่มีลำต้นตั้งตรง และแตกกิ่งก้านสาขามากมาย ตามโคนต้นจะเรียบและเป็นมันแต่ส่วนปลายนั้นจะมีขนปกคลุมอยู่บ้างประปรายลำต้นมีสีเขียว เป็นมัน แต่บางทีก็มีสีแดง สูงประมาณ 1-2 ฟุตเป็นพรรณไม้ที่อายุแค่ปีเดียว
  • ใบ เป็นไม้ใบเดี่ยว ออกสลับกันไปตามข้อต้น ลักษะของใบจะเป็นรูปหอก ปลายแหลม
    โคนใบสอบเข้าหาก้านใบ ขอบใบเป็นคลื่นทั้งสองด้าน และที่สังเกตได้ง่ายคือที่โคนก้านใบจะมีหนามแข็งอยู่ 1 คู่ ใบกว้างประมาณ 0.5-1.5 นิ้วยาว 1.5-4 นิ้วมีสีเขียว
  • ดอก จะออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งและตามง่ามใบ ซึ่งดอกนี้เพศผู้และเมียจะแยกกันอยู่คนละดอก ดอกเพศเมียจะออกอยู่ตามง่ามใบในลักษณะเป็นกลุ่ม ส่วนเพศผู้ออกตรงปลายกิ่งเป็นเส้นกลม
    ดอกมีกลีบอยู่ 5 กลีบ สีเขียวอ่อนออกสีขาวหรือสีเขียว
  • ผล จะมีลักษณะเป็นรูปมนรี เมื่อแก่ผลนี้จะแตกออก มองเห็นเมล็ดในได้ชัด ซึ่งมีขนาดเล็กสีดำ

การขยายพันธุ์ : เป็นพรรณไม้กลางแจ้ง ขึ้นได้ในดินทั่ว ๆ ไป ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด

การใช้ประโยชน์

  • ใบ ยอดอ่อน และดอก นึ่งกิน คั่ว หรือผัด(ลั้วะ)
  • ยอดอ่อน นำไปประกอบอาหาร เช่นแกงใส่เนื้อหมู(ปะหล่อง)
  • ต้นอ่อน นำไปแกง(คนเมือง)

สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านล้านนาใช้ รากเผาไฟพอข้างนอกดำ จี้ที่หัวฝี ช่วยให้ฝีที่แก่แตก ทั้งต้น ผสมข้าวโพดทั้งต้น ต้มน้ำดื่มแก้บวม ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้น ต้มน้ำดื่ม ขับปัสสาวะ แก้ตกเลือด แน่นท้องและขับน้ำนม มีรายงานวิจัยว่า ทั้งต้นมีฤทธิ์ลดการบีบตัวของลำไส้เล็ก รากต้านสารพิษที่ทำลายตับ พบรายงานจากประเทศบราซิลว่า พืชนี้เป็นพิษต่อวัว ควายและม้า ทำให้มีอาการเซื่องซึม เบื่ออาหาร น้ำหนักลด ท้องเสียกลิ่นเหม็นมาก บางครั้งมีเลือดปนในอุจจาระ

ผักโขมหนาม หรือผักโหมหนาม ทั้งต้น แก้ตกเลือด แก้แน่นท้อง ขับน้ำ ขับปัสสาวะ ใบ ฟอกเลือด ฟอกแผล ราก ใช้รักษาอาการคันที่ผิวหนัง โดยการนำมาอาบ เป็นยาระบายสำหรับเด็ก ตำพอกปิดแผลที่เป็นหนอง แก้น้ำร้อนลวก

ข้อห้ามใช้ : สตรีที่มีครรภ์ หรือในขณะที่มีประจำเดือนห้ามรับประทาน

ผักโขมหนามชื่อก็บอกอยู่แล้วว่ามีหนามดังนั้นในการรับประทานจึงควรรับประทานตอนเป็นต้นอ่อนที่หนามยังไม่ขึ้น หรือไม่ก็ต้องลอกหนามทิ้งเสียก่อนที่จะนำไปประกอบอาหาร โดยผักโขมหนามนี้นิยมนำไปผัดหรือคั่ว ส่วนยอดอ่อนก็สามารถนำไปแกงจืด แกงเลียง แกงส้ม และอื่นๆ อีกมากมาย ส่วนประโยชน์ของมันที่ว่ามีเหลือหลายก็ได้แก่ ช่วยลดและต่อต้านอนุมูลอิสระเพราะว่ามันมีวิตามินซีสูงมาก ช่วยรักษาอาการเบื่ออาหาร แก้อาการจุกเสียด แน่นท้อง เป็นยาระบายในเด็ก ช่วยขับปัสสาวะ แก้หนองใน กามโรค ช่วยรักษาอาการตกขาวในสตรี ซึ่งที่กล่าวมานี้เป็นเพียงบางส่วนเท่านั้น เพราะมันยังมีประโยชน์อีกมาก ดังนั้นถ้าหากจะปลูกมันเอาไว้บริโภคหรือปลูกเอาไว้เพื่อช่วยสร้างรายได้เสริมให้กับครอบครัวก็ถือว่าน่าสนใจไม่น้อยเลยทีเดียว

สรรพคุณของผักโขมหนาม

  • ช่วยลดและต่อต้านอนุมูลอิสระ เนื่องจากผักโขมหนามเป็นผักที่มีวิตามินซีสูงมาก
  • ช่วยแก้ไข้ ระงับความร้อนในร่างกาย (ราก)
  • ใช้รักษาเด็กที่ลิ้นเป็นฝ้าละออง มีอาการเบื่ออาหาร (ราก)
  • รากช่วยแก้อาการช้ำใน (ราก)
  • ช่วยแก้อาการจุกเสียด (ราก)
  • ช่วยแก้อาการแน่นท้อง ด้วยการใช้ทั้งต้นนำมาต้มกับน้ำดื่ม (ทั้งต้น, ราก)
  • ใช้เป็นยาระบายในเด็ก (ต้น, ใบ, ราก)
  • ช่วยรักษาอาการบิดถ่ายเป็นเลือด (ทั้งต้น)
  • ทั้งต้นมีฤทธิ์ในการบีบตัวของลำไส้เล็ก (ทั้งต้น)
  • ช่วยแก้อาการตกเลือด ด้วยการใช้ทั้งต้นนำมาต้มกับน้ำดื่ม (ราก, ทั้งต้น)
  • ใช้ทั้งต้นนำมาต้มกับน้ำดื่ม ช่วยขับปัสสาวะ (ทั้งต้น, ราก)
  • ช่วยแก้หนองใน รักษากามโรค (ราก)
  • ช่วยรักษาอาการตกขาวของสตรี (ทั้งต้น)
  • รากมีฤทธิ์ช่วยต่อต้านสารพิษที่มาทำลายตับได้ (ราก)
  • ทั้งต้นผักโขมหนาม ใช้ผสมกับข้าวโพดทั้งต้น ต้มกับน้ำดื่มแก้บวม (ทั้งต้น)
  • ใบผักโขมหนาม ในประเทศอินโดนีเซียใช้ในการพอกแผล (ใบ)
  • ใช้แก้ฝี ด้วยการใช้รากผักโขมหนามนำมาเผาไฟพอข้างนอกดำ ใช้จี้ที่หัวฝี ช่วยทำให้ฝีที่แก่แตก (ราก)
  • ช่วยแก้อาการบวมอักเสบต่าง ๆ (ทั้งต้น)
  • ช่วยแก้พิษ (ราก)
  • ช่วยแก้พิษงู งูกัด (ใบ], ทั้งต้น)

ข้อควรรู้ ! : มีรายงานจากประเทศบราซิลว่า ผักโขมหนามมีพิษต่อวัว ควาย และม้า ทำให้สัตว์เลี้ยงดังกล่าวเกิดอาการเบื่ออาหาร เซื่องซึม น้ำหนักตัวลดลง มีอาการท้องเสียและกลิ่นเหม็นมาก บางครั้งอาจมีเลือดปนออกมาในอุจจาระ

แหล่งอ้างอิง : วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. รูปภาพจาก http://www.monmai.com/ผักโขมหนาม

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *